به گزارش «نفت ما»، درگیریهای یمن و عربستان طی روزهای اخیر به شدیدترین سطح خود از زمان آتشبس سال ۲۰۲۲ رسیده است.
نقطه عطف این تحولات آنجاییست که حوثیها در یکی از گستردهترین حملات خود علیه عربستان، مجموعهای از موشکها و پهپادها را به سمت مناطق جنوبی این کشور شلیک کردند. ابها، خمیس مشیط، جیزان و نجران از جمله مناطقی بودند که هدف حملات قرار گرفتند و تاسیسات مرتبط با بخش انرژی عربستان نیز در میان اهداف قرار داشتند. مقامهای سعودی از زخمی شدن ۷۳ نفر خبردادند و گزارشهایی نیز درباره توقف موقت بخشی از فعالیتهای انرژی منتشر شد.
ریاض در واکنش، حملات هوایی خود علیه مواضع حوثیها در یمن را تشدید کرد. در پی این اتفاق، ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف سعودی، اعلام کرد که حوثیها همچنان تلاش میکنند زیرساختها و داراییهای ملی عربستان را هدف قرار دهند و نیروهای ائتلاف برای حفاظت از این تاسیسات و غیرنظامیان به حملات پاسخ خواهند داد.
خطونشان اسلامآباد
وزیر دفاع پاکستان خواجه محمد آصف، با اشاره به تنشهای بین ریاض و صنعا گفت که هرگونه تجاوز غیرموجه علیه یک کشور عضو، یا سرایت درگیری یمن به خاک عربستان، مفاد دفاع جمعی توافقنامهای را که ماه گذشته توسط پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در مکه امضا شد، فعال خواهد کرد.
وی تاکید کرد که پاکستان به تعهدات خود در قبال عربستان سعودی بر اساس این پیمان پایبند خواهد بود. آصف تصریح کرد که «در این مورد نباید هیچ تردیدی وجود داشته باشد. ما ملزم به رعایت شرایط و ضوابط این پیمان هستیم و در صورت نیاز به آنها عمل خواهیم کرد.»
آصف در عین حال بر «دفاعی» بودن پیمان مکه تاکید کرد و گفت که «این یک توافقنامه تهاجمی نیست که بر اساس آن سه کشور به ابتکار خود به کشور دیگری حمله کنند. اما اگر تجاوزی علیه یکی از کشورهای عضو صورت گیرد، هر سه کشور عضو پاسخ خواهند داد.»
درهمین فاصله، محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، روز پنجشنبه ۱۰ سپتامبر دستکم دو بار با دونالد ترامپ تماس گرفت و خواستار اقدام نظامی مستقیم آمریکا علیه حوثیها شد. ترامپ در نهایت با ورود مستقیم نیروهای آمریکایی به این درگیری موافقت نکرد و واشنگتن به جای آن، ارائه اطلاعات و حمایتهای اطلاعاتی و هدفیابی به عربستان را در دستور کار قرار داد.
المخا زیر ضرب
درهمان روز، حوثیها با پیشروی در ساحل غربی یمن، شهر بندری المخا را که در نزدیکی بابالمندب است، تصرف کردند. عربستان هم در واکنش، مواضع حوثیها در المخا، از جمله فرودگاه این شهر، را هدف حمله هوایی قرار داد.
حوثیها پیشروی را ادامه دادند و به ذُباب، یکی از آخرین نقاط تحت کنترل نیروهای دولت یمن در نزدیکی بابالمندب، رسیدند. سپس نیروهای دولتی از جزیره میون/پریم عقبنشینی کردند و حوثیها نیروهای خود را در این جزیره مستقر کردند. در نتیجه، حوثیها عملاً کنترل راهبردی منطقه بابالمندب را به دست آوردند.
چه کسی لوله نفت را زد؟
اقدام بعدی در ۱۱ سپتامبر، حمله پهبادی به تاسیسات خط لوله شرق به غرب عربستان بود که ریاض برای احتیاط این خط لوله را موقتاً متوقف کرد. این خط لوله حدود ۱۲۰۰ کیلومتر طول دارد و یکی از مهمترین مسیرهای عربستان برای انتقال نفت از مناطق شرقی به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ است که به عربستان اجازه میدهد بخشی از نفت خود را بدون عبور از تنگه هرمز صادر کند.
عربستان و عراق اعلام کردند پهپادها از خاک عراق آمدهاند که در پی این حادثه یک فرمانده نظامی عراقی برکنار شد.
ترامپ هم در واکنش به این اتفاق ایران را «احتمالاً» مسئول این حمله دانست و گفت: «فکر میکنم آنها [ایران] هستند، احتمالاً هستند.» با این حال، تا این لحظه هیچ گروهی رسماً مسئولیت حمله به خط لوله را بر عهده نگرفته است.
معمای مبدا حمله
درهمین راستا، علیاکبر اسدی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و کارشناس مسائل خاورمیانه، در گفتوگو با «نفت ما» درباره حمله به خط لوله اصلی شرق به غرب عربستان گفت: «اگرچه دولت عراق به نوعی پذیرفته است که این اقدام از داخل خاک این کشور انجام شده، اما درباره اینکه دقیقاً چه کسی این حمله را انجام داده و حتی اینکه حمله دقیقاً از کجا صورت گرفته، همچنان اختلافنظرهایی وجود دارد. حتی برخی گروههای داخلی عراق از علی فالح الزیدی، نخستوزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، انتقاد کردند که چرا پیش از انجام یک تحقیق دقیق، این موضوع را پذیرفته است.»
وی افزود: «بنابراین، در مرحله نخست، بهرغم اینکه دولت عراق این موضوع را پذیرفته، هنوز تحقیقات میدانی دقیق درباره اینکه این اقدام از کجا و توسط چه گروهی انجام شده، به طور کامل انجام نشده است و تلاشهایی در این زمینه در حال انجام است تا مشخص شود منشا این حمله چه بوده و چه گروهی آن را انجام داده است. ضمن اینکه گروههای مقاومت عراق نیز، هرچند کلیت این اقدام را مشروع دانستهاند، اما انجام آن توسط این گروهها را نپذیرفتند و در این زمینه همچنان بحثها و اختلافنظرهایی وجود دارد.»
دست بسته بنسلمان مقابل حمله از مبدا عراق
این کارشناس مسائل خاورمیانه در پاسخ به این پرسش که چرا دولت عربستان در واکنش به این حمله اقدامی انجام نداده است؟ گفت: «این موضوع به سابقهای که در این زمینه وجود داشته، برمیگردد. در چند وقت اخیر نیز اقدام مشابهی از طرف عراق علیه تاسیسات نفتی عربستان انجام شد که در پی آن، عربستان به همراه آمریکا تعدادی از مواضع حشد شعبی را هدف قرار داد. این اتفاق نیز در نهایت تاثیرات منفی بر روابط عربستان و عراق داشت. اما اکنون سعودیها عنوان میکنند که تماسهای دولت عراق و درخواست این دولت برای عدم واکنش عربستان، دلیل اصلی خودداری ریاض از واکنش است و عربستان منتظر است تا دولت عراق اقدامات لازم را برای جلوگیری از تکرار این حوادث انجام دهد.»
اسدی ادامه داد: «اما واقعیت این است که سعودیها نگران هستند هرگونه واکنش نظامی آنها به این حمله، که هنوز درباره عامل آن نیز بحث وجود دارد، بتواند وضعیت را بدتر کند. آنها از سوی یمن نیز تحت فشار شدید هستند و در واقع جنگی که در گذشته وجود داشت، دوباره آغاز شده است. پیروزیهایی که یمنیها در حوزه بابالمندب و ساحل غربی یمن به دست آوردهاند و همچنین توانمندیهای موشکی و پهپادی آنها که میتوانند و تاکنون نیز توانستهاند برای حمله به تاسیسات نفتی و زیرساختی عربستان از آن استفاده کنند، یک مسئله مهم است.»
وی افزود: «مسئله دوم این است که عربستان هیچگونه اطمینانی نسبت به پشتیبانی بازیگران ثالث برای یک رویارویی جدیتر با طرفهای مقابل خود، از جمله انصارالله یمن یا گروههای مقاومت عراق ندارد و اینکه این بحران در ادامه تشدید و گستردهتر شود، برای عربستان بسیار نگرانکننده است.»
تنهایی ریاض در میدان
اسدی در ادامه با اشاره به خودداری ترامپ از پذیرش درخواست محمد بن سلمان برای حمله علیه انصارالله یمن گفت: «از طرفی ترامپ از قبول درخواست بن سلمان برای حمله علیه گروه انصارالله و دولت صنعا خودداری کرده است و از سوی دیگر، ما شاهد توافق دفاعی مکه هستیم که در چند ماه اخیر منعقد شده و عربستان درخواستهایی از ترکیه و پاکستان برای حمایت دارد، اما این درخواستها تاکنون به هیچ حمایت عینی و عملیاتی از عربستان منجر نشده است.»
وی افزود: «ضمن اینکه حتی اگر آمریکا یا پاکستان و ترکیه هم وارد عمل شوند، مشخص نیست که آنها تا چه اندازه میتوانند بر توقف پیشرویهای نیروهای انصارالله تاثیرگذار باشند یا برعکس، ورود آنها میتواند باعث تشدید بحران شود و فشار بیشتری را از سوی یمن بر بابالمندب ایجاد کند و شرایط را برای عربستان، آمریکا و دیگر کشورهای منطقه بدتر کند. درباره این مسئله نیز هیچ پیشبینی قطعی وجود ندارد.»
این کارشناس مسائل خاورمیانه در ادامه درباره مواضع امارات و مصر گفت: «امارات یکسری اختلافات اساسی با عربستان دارد؛ چه در مورد یمن و چه درباره تلاشهایی که عربستان برای ائتلافسازی انجام میدهد. دو کشور در این زمینه اختلافنظرهای بسیار جدی دارند.»
وی درباره مصر نیز افزود: «به نظر میرسد مصر با توجه به اینکه وارد توافق مکه نشده است، حاضر نیست برای مسائل امنیتی عربستان هزینهای بدهد و از جمله حاضر نیست علیه یمن اقدامی انجام دهد. ضمن اینکه خود پاکستان و ترکیه نیز، بهرغم اینکه توافق دفاعی با عربستان دارند، هنوز در مرحله عملی و عملیاتی، همراهی یا حمایت عملیاتی از عربستان نداشتهاند.»
دیدگاهتان را بنویسید
دیدگاه ها